Lỡ bị lừa rồi, làm gì để cứu tiền và giữ bình tĩnh cho cả nhà

Có cô chú gọi điện cho tụi con, giọng run run: “Lỡ chuyển tiền cho người lạ rồi, giờ làm sao?”. Tụi con muốn nói trước một câu cho nhẹ lòng — bị lừa không phải cái tội. Kẻ gian bây giờ dựng kịch bản rất công phu, ai gặp cũng có thể luống cuống một lúc. Quan trọng là vài chục phút sau đó: mình bình tĩnh làm đúng vài bước, khả năng giữ lại được tiền và chặn thiệt hại sẽ cao hơn rất nhiều.

Chuyện đang xảy ra: kịch bản lừa ngày càng tinh

Mấy ngày gần đây báo đăng nhiều vụ rất đáng để cả nhà cùng đọc.

Theo Tuổi Trẻ Online (26-6), Công an tỉnh Ninh Bình vừa khởi tố, tạm giam một người phụ nữ 49 tuổi vì hứa “chạy án” giúp người thân của nạn nhân được tại ngoại. Nạn nhân tin lời, đưa tổng cộng 590 triệu đồng, sau đó bị chiếm đoạt 559 triệu.

Theo VnExpress, ở Gia Lai, một người 25 tuổi giả nhân viên ngân hàng, đến quán cà phê làm quen sinh viên, mượn điện thoại “để hỗ trợ mở tài khoản”. Thực chất là vào ứng dụng tài chính, dùng số điện thoại và căn cước của nạn nhân để vay tiền online rồi rút sạch — chỉ trong hai tháng đã làm 10 vụ, chiếm đoạt hơn 140 triệu đồng. Các bạn sinh viên chỉ phát hiện khi nhận tin nhắn nhắc trả nợ.

Tụi con kể hai chuyện này để cô chú thấy: kẻ gian không chừa ai, và nạn nhân thường chỉ nhận ra sau vài ngày, vài tuần. Càng phát hiện sớm, càng dễ xử lý.

Bốn việc nên làm ngay trong 30 phút đầu

Khi linh tính báo “hình như mình bị lừa rồi”, cô chú thử làm theo thứ tự này, không cần thuộc lòng — có thể vừa làm vừa nhờ con cháu đọc cùng:

• Gọi ngay tổng đài ngân hàng in sau thẻ (hoặc nhờ con cháu tra số chính thức) để báo: “Tôi vừa chuyển tiền nghi bị lừa, xin khoá tài khoản và xem có phong toả được khoản chuyển không”. Nói càng sớm càng có cơ hội giữ tiền lại.
• Đổi mật khẩu ứng dụng ngân hàng, ví điện tử, email, Zalo, Facebook — những chỗ kẻ gian có thể đã biết.
• Gọi tổng đài 156 (đường dây nóng của Cục An toàn thông tin) để báo số điện thoại, đường dẫn lạ, tin nhắn lừa — vừa giúp mình, vừa giúp người khác khỏi sập bẫy tiếp.
• Ra công an phường/xã gần nhất trình báo, mang theo căn cước. Giữ lại tin nhắn, biên lai chuyển tiền, ảnh chụp màn hình — đó là bằng chứng quan trọng, đừng vội xoá vì xấu hổ.

Cả nhà cùng bình tĩnh — đừng trách mắng nhau

Tụi con muốn nói riêng một điều này với con cháu trong nhà: khi ba mẹ nói “hình như mẹ lỡ chuyển tiền cho người lạ”, phản ứng đầu tiên xin đừng là “sao mẹ dại vậy”. Một câu trách lúc đó có thể khiến ba mẹ ngại, giấu đi, và bỏ lỡ 30 phút vàng để gọi ngân hàng.

Còn với cô chú — nếu lỡ rồi, cô chú cứ nói ra sớm với người trong nhà. Không ai bị lừa vì kém cả, kẻ gian chuyên nghiệp dựng kịch bản để ai luống cuống cũng có thể trượt chân. Nói sớm để cả nhà cùng làm các bước trên, đó mới là điều quan trọng nhất.

Một phản xạ để giữ trong đầu cho lần sau

Sau khi yên chuyện, cô chú để dành một phản xạ nhỏ này — tụi con gọi là “đổi kênh kiểm tra”:

• Có ai gọi xưng công an, ngân hàng, bảo hiểm xã hội… và hối thúc chuyển tiền hay đọc mã 6 số ngân hàng gửi (OTP) — cô chú cứ cúp máy, dừng 30 giây, rồi gọi lại bằng số quen (số tổng đài in trên thẻ, số con cháu, số công an phường) để hỏi cho chắc.
• Kẻ gian sợ nhất là cô chú dừng lại và đổi kênh. Vì kịch bản của họ chỉ chạy được khi mình ở yên trên cuộc gọi đó.

Không ai bắt mình phải quyết trong 1 phút cả. Dừng 30 giây không mất gì, mà giữ được rất nhiều.